środa, 1 Styczeń 2020, 23:04

Nie zliczę przypadków, kiedy byłam pytana przez załamanych rodziców/dziadków o to, jak mogą "wyplątać się" z darowizny nieruchomości dokonanej na rzecz dzieci czy wnuków. Przez "wyplątanie się" wszyscy mają na myśli cokolwiek, co sprawi, że odzyskają to, co kiedyś darowali. Niestety nie jest to takie proste i wiele spraw o odwołanie darowizny kończy się fiaskiem, pociągając za sobą jeszcze gorsze stosunki rodzinne i niemałe koszty związane z próbą "odkręcenia" wszystkiego w sądzie. A co mówią przepisy?

Kodeks cywilny przewiduje dwie sytuacje, w których może dojść do odwołania darowizny:

1. odwołanie darowizny jeszcze niewykonanej, jeżeli po zawarciu umowy stan majątkowy darczyńcy uległ takiemu pogorszeniu, że wykonanie darowizny nastąpi z uszczerbkiem dla jego własnego utrzymania lub ciążących na nim obowiązków alimentacyjnych - w praktyce ten przypadek nie ma zastosowania do odwołania darowizn nieruchomości, ponieważ darowizna zostaje wykonana wraz z zawarciem aktu notarialnego darowizny; co innego w przypadku np. darowizny samochodu i podpisania umowy, gdy nie doszło jeszcze do wydania dokumentów pojazdu i kluczyków - wtedy można odwołać taką niewykonaną darowiznę z powołaniem się na pogorszenie sytuacji majątkowej darczyńcy. 

2. odwołanie darowizny przez darczyńcę, jeżeli obdarowany dopuścił się wobec niego rażącej niewdzięczności. Tutaj od razu dwa zastrzeżenia: odwołanie musi nastąpić w ciągu roku od chwili, w której darczyńca dowiedział się o rażącej niewdzięczności obdarowanego (darczyńca musi w tym czasie złożyć obdarowanemu pisemne oświadczenie o odwołaniu darowizny). Pamiętajmy, że nie można odwołać darowizny, jeżeli darczyńca przebaczył obdarowanemu.  Gdy trafimy już do sądu, a obdarowany nie będzie chciał zwrócić darowanej rzeczy, sąd zacznie badać, czy rzeczywiście mieliśmy powody, aby odwołać darowiznę.

Zgodnie z orzecznictwem sądów  "rażąca niewdzięczność" to przede wszystkim sytuacje, gdy obdarowany dopuścił się przestępstwa wobec darczyńcy lub jego osób najbliższych, jak również przypadki rażącego zaniedbywania obowiązków rodzinnych. W tym miejscu od razu wypada podkreślić, że zwykłe pogorszenie się stosunków rodzinnych (kłótnie, nieporozumienia itp.) absolutnie nie uzasadniają odwołania darowizny. Do skutecznego odwołania darowizny nie dojdzie również, gdy okaże się, że niewłaściwe zachowania obdarowanego były prowokowane przez darczyńcę.

Należy pamiętać, że odwołanie darowizny zostało pomyślane w Kodeksie cywilnym jako instytucja wyjątkowa, dlatego tylko szczególne wypadki będą uzasadniały odwołanie darowizny. Jeżeli darowizna np. nieruchomości została dokonana na rzecz małżonków (np. córki i zięcia), to aby doszło do jej skutecznego odwołania i powrotu nieruchomości do darczyńcy, rażąca niewdzięczność musi zachodzić w przypadku każdego z obdarowanych. Jeżeli niewdzięczny okaże się zatem tylko zięć, darowiznę będzie można odwołać tylko co do jego udziału (1/2) w darowanej nieruchomości.

Pamiętajmy także, że po dokonaniu darowizny nieruchomość stanowi własność obdarowanego i ma on prawo choćby następnego dnia sprzedać ją lub darować innej osobie, bez uzyskiwania jakiejkolwiek zgody darczyńcy.  Ponieważ konsekwencje darowizny są ogromne, a jej skutki często nieodwracalne, należy bardzo poważnie zastanowić się przed dokonaniem tej czynności prawnej. Ponieważ wiele starszych osób dokonując darowizny kieruje się chęcią "uporządkowania" swoich spraw majątkowych za życia (zakładając, że uchroni to spadkobierców od konfliktów, co często okazuje się nieprawdą), zasadnym jest rozważenie rozporządzenia swoim majątkiem w testamencie, a nie za pomocą aktu darowizny. Takie rozwiązanie pozwala zachować wszystkie prawa do nieruchomości za życia i daje możliwość zmiany testamentu w dowolnej chwili, w zależności od aktualnych relacji z przyszłymi spadkobiercami. 


Brak komentarzy.
(*) Pola obowiązkowe
Copyright ©2019 Kancelaria Adwokacka Adwokat Justyna Kaczmarczyk, All Rights Reserved.
Ta strona może korzystać z Cookies.
Ta strona może wykorzystywać pliki Cookies, dzięki którym może działać lepiej. W każdej chwili możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach swojej przeglądarki. Korzystając z naszego serwisu, zgadzasz się na użycie plików Cookies.

OK, rozumiem lub Więcej Informacji
Informacja o Cookies
Ta strona może wykorzystywać pliki Cookies, dzięki którym może działać lepiej. W każdej chwili możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach swojej przeglądarki. Korzystając z naszego serwisu, zgadzasz się na użycie plików Cookies.
OK, rozumiem